هرچند که تقویت سیستم ایمنی ایده‌ای جذاب به نظر می‌رسد، این کار در عمل بسیار دشوار است. به دو دلیل:

  1. سیستم ایمنی یک سامانه است. یعنی چندین و چند جزء دارد.
  2. جزئیات بسیاری از فعل و انفعالات پاسخ سیستم ایمنی به عوامل بیماری‌زا تا به امروز ناشناخته مانده است.

با وجود تبلیغات وسیعی که شرکت‌های داروسازی برای مکمل‌های تقویت‌کننده‌ی سیستم ایمنی به راه انداخته‌اند، تا به امروز هیچ ارتباط مستقیمی بین سبک زندگی و قدرت سیستم ایمنی یافت نشده است. اما این به این معنا نیست که سبک و سیاق زندگی هیچ تاثیری بر قدرت سیستم ایمنی ندارد. تا زمانی که دانشمندان بتوانند رابطه‌ی بین این دو را پیدا کنند، بهترین کار پیروی از توصیه‌های کلی سلامت و داشتن سبک زندگی سالم است.

سبک زندگی سالم برای تقویت سیستم ایمنی

اولین قدم در راه داشتن سیستم ایمنی قوی و سالم، پیروی از توصیه‌های کلی سلامت است. با اتخاذ یک استراتژی سالم سبک زندگی، تمام بخش‌های بدن شما، از جمله سیستم ایمنی بهتر و قوی‌تر کار می‌کنند. برای این که بدن سالم داشته باشید، توصیه‌های زیر را رعایت کنید:

  • دخانیات مصرف نکنید.
  • سبزیجات و میوه‌های فراوان بخورید.
  • به طور منظم ورزش کنید.
  • وزن خود را در محدوده طبیعی حفظ کنید.
  • به اندازه‌ی کافی بخوابید.
  • از توصیه‌های پیشگیری از ابتلا به عفونت‌ها مثل شستن دست‌ها و پختن صحیح گوشت پیروی کنید.
  • استرس‌های خود را به حداقل برسانید.

محصولات زیادی با ادعای تقویت سیستم ایمنی در فروشگاه‌ها و داروخانه‌ها فروخته می‌شوند. اما از لحاظ علمی این ادعا غیرمنطقی به نظر می‌رسد. چرا؟ به دو دلیل:

  • تقویت گروه خاصی از سلول‌های بدن لزوماً کار خوبی نیست. مثلاً برخی از ورزشکاران برای افزایش تعداد سلول‌های خونی خود از دوپینگ‌های خونی (مثل هورمون اریتروپوتین) استفاده می‌کنند تا عملکرد خود را بهبود بخشند. خطر سکته مغزی در این افراد تا حد زیادی افزایش می‌یابد.
  • اجزای سیستم ایمنی تنوع بسیار بالایی دارند. یعنی سیستم ایمنی شامل انواع بسیار زیادی از سلول‌ها است، که به انواع زیادی از میکروب به روش‌های مختلفی پاسخ می‌دهند. خوب؛ برای تقویت سیستم ایمنی کدام سلول‌ها و تا چه حد باید تقویت شوند؟ تا کنون که دانشمندان پاسخی برای این سوال نیافته‌اند.

به هر حال راه‌هایی برای تقویت سیستم ایمنی به صورت تجربی یا توسط مقالات پیشنهاد شده‌اند. همچنین مواردی هستند که باعث تضعیف سیستم ایمنی می‌شوند. این‌ها را در ادامه بررسی کرده‌ایم:

سن

افزایش سن موجب تضعیف سیستم ایمنی می‌شود. مثلاً واکسن‌های مختلف در افراد سالخورده اثر کمتری دارند. به همین ترتیب خطر ابتلا به عفونت‌ها و مرگ به دلیل این عفونتها در افراد مسن افزایش می‌یابد. عفونت‌های تنفسی، آنفولانزا و به ویژه ذات‌الریه اصلی‌ترین دلایل مرگ در افراد بالای ۶۵ سال در سرتاسر جهان است.

به نظر می‌رسد که این اتفاق دو دلیل اصلی دارد:

  • تحلیل رفتن تیموس با افزایش سن. تیموس نقشی اساسی در تولید و بلوغ سلول‌های سیستم ایمنی دارد.
  • کاهش تقسیم سلول‌های بنیادی مغز استخوان که موجب تولید گلبول‌های سفید می‌شود.

در افراد سالخورده ارتباطی قطعی میان تغذیه و قدرت سیستم ایمنی مشاهده شده است. نوعی سوء تغذیه که « سوء تغذیه ریزمغزی‌ها » نام دارد باعث ضعف شدید سیستم ایمنی در افراد بالای ۶۵ سال می‌شود. ریزمغذی‌ها به ویتامین‌ها و مواد معدنی گفته می‌شود.

میزان مصرف روزانه کلسیم باید چقدر باشد؟
بیشتر بخوانید

تغذیه

در آزمایش‌هایی که روی حیوانات آزمایشگاهی صورت گرفته است، مشاهده شده که ریزمغذی‌های زیر باعث تغییر در پاسخ ایمنی حیوانات می‌شود.

  • روی
  • سلنیوم
  • آهن
  • فولیک اسید
  • ویتامین A
  • ویتامین B6
  • ویتامین C
  • ویتامین E

قطعاً مصرف میزان کافی از این ویتامین‌ها و مواد معدنی به سلامت عمومی و تقویت سیستم ایمنی شما کمک می‌کنند. یادتان باشد در مورد ریز مغذی‌ها جمله‌ی « هرچه بیشتر، بهتر » صدق نمی‌کند. دوز بالای هرکدام از موارد گفته شده می‌توانند مشکلاتی بعضاً جدی در بدن ایجاد کنند.

محصولات گیاهی و مکمل‌های غذایی

اول از همه مد نظر داشته باشید که یافتن نحوه‌ی تاثیر یک ماده‌ (گیاهی یا شیمیایی) بر سیستم ایمنی بسیار دشوار و پیچیده است. مثلاً دیده شده که برخی مواد گیاهی میزان پادتن‌های خون را افزایش می‌دهند. این که افزایش پادتن‌های خون چه خوبی و فایده‌ای برای بدن دارد، نه تولیدکنندگان محصول می‌دانند و نه دانشمندان. به طور قطع بدانید که تمامی ادعاهای مطرح شده در مورد محصولات گیاهی با قابلیت تقویت سیستم ایمنی ، کاملاً اثبات نشده است.

تاثیر راه‌های درمانی سنتی و غیربالینی مانند آروماتراپی و طب سوزنی بر سیستم ایمنی نیز هنوز مشخص نشده است. مثلاً گفته می‌شود، گونه‌های خاصی از زاغ‌ها برای تقویت سیستم ایمنی جوجه‌های خود، لانه‌ی خود را از گیاهان معطر می‌سازند. اما نحوه و میزان تاثیر رایحه‌درمانی یا آروماتراپی بر تقویت سیستم ایمنی انسان یا جوجه زاغ‌ها هنوز مشخص نیست.

استرس

شاید برای شما هم اتفاق افتاده باشد که در مواقع پراسترس بیشتر مریض می‌شوید. پزشکی مدرن تاکید زیادی بر ارتباط میان روان و سلامت جسمانی دارد. این که استرس باعث ضعف سیستم ایمنی می‌شود به عنوان یک ایده‌ی کلی پذیرفته شده است اما جزئیات آن مشخص نیست. پس برای تقویت سیستم ایمنی خود، استرس‌ها را به حداقل برسانید.

سرما

همه‌ی ما صدها بار از مادران خود شنیده‌ایم که « لباس گرم بپوش که سرما نخوری ». اما آیا واقعاً سرما باعث ضعیف شدن سیستم ایمنی و ابتلا به ویروس‌ها و عفونت‌ها می‌شود؟

دانشمندان با آزمایش‌های مختلفی این موضوع را بررسی کرده‌اند. از انداختن داوطلبان نگون بخت به درون آب یخ یا نشاندن آن‌ها به صورت برهنه در دمای زیر صفر درجه، مطالعه بر افرادی که در قطب جنوب زندگی می‌کنند و اسکی‌بازانی که بیشتر سال در حال اسکی کردن در اقصی نقاط جهان هستند. هیچکدام از این مطالعات نتوانستند ارتباطی قطعی بین سرما و سرماخوردگی پیدا کنند.

دانشمندان گمان می‌کنند که علت سرماخوردگی‌های بیشتر در زمستان و پاییز، تجمع افراد در محیط‌های بسته و انتقال بیشتر بیماری است. به هر حال برای تقویت سیستم ایمنی خود، نیازی نیست که ده‌ها لایه لباس بپوشید.

ورزش

ورزش یکی از ستون‌های تن‌درستی است. مانند داشتن رژیمی سالم، ورزش نیز می‌تواند باعث تقویت سیستم ایمنی شود، هرچند که مشخص نیست چگونه و چقدر.

یکی از بحث‌هایی که در زمینه‌ی ارتباط ورزش با قدرت سیستم ایمنی مطرح است، این است که ورزش‌های شدید و سنگین باعث ضعیف شدن سیستم ایمنی می‌شوند. این موضوع نیز در حال بررسی است و هیچ ارتباط مستقیمی بین ورزش‌های شدید و ضعف سیستم ایمنی یافت نشده است.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید